Ο δάγκειος πυρετός, που μεταδίδεται από το κουνούπι Aedes, αποτελεί μια από τις σοβαρότερες απειλές δημόσιας υγείας στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Σήμερα, σχεδόν ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός ζει σε περιοχές όπου μπορεί να ξεσπάσει η νόσος, με τα κρούσματα να έχουν διπλασιαστεί από το 2023 στο 2024. Κάθε χρόνο, περίπου 40.000 άνθρωποι πεθαίνουν από τη λοίμωξη.
Μια νέα έρευνα από το Northeastern University φέρνει ελπίδα: με τη βοήθεια της μηχανικής μάθησης (machine learning), οι επιστήμονες κατάφεραν να προβλέψουν με 80% ακρίβεια την εμφάνιση επιδημιών δάγκειου πυρετού, δίνοντας στους υπεύθυνους δημόσιας υγείας κρίσιμο χρόνο προετοιμασίας.
Πώς λειτουργεί το μοντέλο
Η ομάδα του καθηγητή φυσικής Mauricio Santillana, διευθυντή του Machine Intelligence Group for the Betterment of Health and the Environment, ανέλυσε υπάρχοντα μοντέλα πρόγνωσης και χρησιμοποίησε ensemble methods – τεχνικές που συνδυάζουν πολλά μαθηματικά μοντέλα για να βρουν ποιο είναι πιο αξιόπιστο ανά περιοχή.
Η μέθοδος ελέγχει πόσο καλά αποδίδουν τα μοντέλα σε διάστημα τριών μηνών και προβλέπει ποιο θα είναι πιο ακριβές για το επόμενο τρίμηνο. Ακόμα και σε χώρες με ελλιπή ή καθυστερημένα δεδομένα, τα συστήματα ensemble βρίσκονταν σταθερά μέσα στις τρεις καλύτερες προσεγγίσεις.
Η δοκιμή πραγματοποιήθηκε σε 180 περιοχές παγκοσμίως, μεταξύ αυτών στη Βραζιλία, Μαλαισία, Μεξικό, Ταϊλάνδη, Περού και Πουέρτο Ρίκο.
Η δυναμική των επιδημιών
Σύμφωνα με τον ερευνητή δημόσιας υγείας Michael Johansson, τα ξεσπάσματα δάγκειου πυρετού δεν εμφανίζονται τυχαία. Στην Αμερική, για παράδειγμα, παρατηρείται μια «διαδρομή» της επιδημίας:
- Στις αρχές του έτους ξεκινά στο νότιο ημισφαίριο.
- Στη συνέχεια μετακινείται βόρεια μέσα στη χρονιά.
Οι τοπικοί φορείς υγείας μπορούν να προβλέπουν τις εξελίξεις κοιτάζοντας όχι μόνο τον καιρό ή το φαινόμενο Ελ Νίνιο, αλλά και τι συμβαίνει στις γειτονικές χώρες.
Γιατί αυξάνεται ο δάγκειος πυρετός;
Η εξάπλωση του ιού συνδέεται με:
- Κλιματικούς παράγοντες (θερμοκρασία, βροχοπτώσεις).
- Κοινωνικοοικονομικές αλλαγές (π.χ. διαχείριση απορριμμάτων, αποθήκευση νερού – εστίες για κουνούπια).
- Ανθρώπινη κινητικότητα: τα ταξίδια μεταφέρουν τον ιό σε νέες περιοχές. Ένας ταξιδιώτης μπορεί να μολυνθεί, να επιστρέψει στη χώρα του και να «μολύνει» κουνούπια τοπικά.
Το μέλλον της πρόληψης
Η έρευνα που δημοσιεύτηκε στα Proceedings of the National Academy of Sciences δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει πολύτιμο εργαλείο για τη δημόσια υγεία. Η πρόβλεψη επιδημιών με τέτοια ακρίβεια δίνει χρόνο σε κυβερνήσεις και συστήματα υγείας να προετοιμαστούν, σώζοντας χιλιάδες ζωές.
Wildterrain Insight:
Ο δάγκειος πυρετός είναι παράδειγμα του πώς η τεχνολογία και η φύση αλληλεπιδρούν. Οι ιοί και τα κουνούπια ταξιδεύουν με τους ανθρώπους, αλλά η μηχανική μάθηση μπορεί να ταξιδέψει πιο γρήγορα από αυτά – προβλέποντας πού θα χτυπήσει η επόμενη κρίση.
